Amália Rodrigues: η βασίλισσα του φάντο

Ποια ήταν

Η Amália da Piedade Rodrigues ήταν Πορτογάλα τραγουδίστρια του fado, γεννημένη στη Λισαβόνα το 1920, που πέθανε εκεί το 1999. Η Wikipedia σημειώνει ότι τα ληξιαρχικά αρχεία δίνουν ως ημερομηνία γέννησής της την 23η Ιουλίου, αν και η ίδια επέμενε ότι ήταν η 1η Ιουλίου. Της δόθηκε το παρατσούκλι Rainha do Fado, η βασίλισσα του fado, και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διάδοση του είδους παγκοσμίως. Ταξίδευε διεθνώς σε όλη της την καριέρα και παραμένει η Πορτογάλα καλλιτέχνιδα με τις περισσότερες πωλήσεις δίσκων από οποιαδήποτε άλλη. Ο πρωτάρης ακροατής θα συναντήσει το όνομά της σε αφίσες, σε μουσεία και σε συζητήσεις, γι' αυτό βοηθά να γνωρίζετε ποια ήταν πριν ξεκινήσει η βραδιά.

Πώς ξεκίνησε η καριέρα της

Άρχισε να τραγουδά γύρω στο 1935 και το 1939 έκλεισε την πρώτη της επαγγελματική εμφάνιση σε χώρο fado, εμφανιζόμενη παράλληλα ως γκεστ σε θεατρικές επιθεωρήσεις. Εκείνη την εποχή γνώρισε τον Frederico Valério, έναν συνθέτη με κλασική παιδεία που αναγνώρισε τις δυνατότητές της και έγραψε πολλές μελωδίες για εκείνη. Στις αρχές της δεκαετίας του 1940 ήταν ήδη διάσημη τραγουδίστρια στην Πορτογαλία. Άρχισε να παίζει σε ταινίες το 1946 και εμφανίστηκε στην ταινία Fado το 1947, την οποία η Wikipedia χαρακτηρίζει ως τη γνωστότερη ταινία της.

Ποιητές και νέα τραγούδια

Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, η συμμετοχή του ποιητή David Mourão-Ferreira σηματοδότησε μια νέα φάση στην καριέρα της, με κορυφαίους ποιητές να γράφουν ειδικά για εκείνη. Το Lonely Planet προσθέτει ότι δεν φοβόταν να αναμειγνύει στυλ, μελοποιώντας λόγια ποίηση και πειραματιζόμενη με όργανα έξω από το είδος, κάτι που προκάλεσε αντιδράσεις από τους purists του fado. Οι ηχογραφήσεις της από εκείνα τα χρόνια αποκαλύπτουν μια φωνή πρόθυμη να πάρει ελευθερίες με μια φόρμα που άλλοι κρατούσαν αυστηρή.

Το fado ταξιδεύει στο εξωτερικό

Η Rodrigues ταξίδεψε στο εξωτερικό για πρώτη φορά το 1943. Κέρδισε δημοτικότητα στην Ισπανία και τη Βραζιλία, καθώς και στο Παρίσι, όπου έζησε για ένα διάστημα. Το 1950, ενώ εμφανιζόταν στις διεθνείς φιλανθρωπικές συναυλίες του Σχεδίου Μάρσαλ, σύστησε το τραγούδι April in Portugal στο διεθνές κοινό με τον αρχικό του τίτλο, Coimbra. Το Lonely Planet γράφει ότι, από τη δεκαετία του 1950 μέχρι τον θάνατό της, ήταν η πιο διεθνώς διάσημη Πορτογάλα fadista.

Τα πρώτα της χρόνια

Η Wikipedia αναφέρει ότι η Rodrigues γεννήθηκε στην Pena, μια ενορία της Λισαβόνας, και ότι ο πατέρας της καταγόταν από την περιοχή Castelo Branco στην κεντρική Πορτογαλία και η μητέρα της από την ενορία Fundão στην ίδια περιοχή. Μεγάλωσε μέσα στη φτώχεια. Το τραγούδι της ξεκίνησε γύρω στο 1935 και λίγα χρόνια αργότερα εργαζόταν σε έναν χώρο φάδο. Η αντίθεση ανάμεσα σε εκείνη την ταπεινή αρχή και τη μετέπειτα διεθνή της αναγνώριση είναι μέρος της ιστορίας που γνωρίζει κάθε Πορτογάλος ακροατής.

Τραγούδια για να ξεκινήσετε

Η Wikipedia παραθέτει αρκετές μελωδίες που συνέθεσε ο Valério γι' αυτήν: Fado do Ciúme, Ai Mouraria, Que Deus Me Perdoe και Não Sei Porque Te Foste Embora. Το Lonely Planet προτείνει οποιοδήποτε φάδο της Amália ως αφετηρία για τους νεοφερμένους. Ξεκινήστε με ένα ή δύο από αυτά, διαβάστε μια μετάφραση των στίχων και μετά ακούστε τα ξανά. Θα ακούσετε τι κάνουν οι κιθαρίστες και πώς εκείνη πλάθει μια φράση, κάτι που σας προετοιμάζει για μια ζωντανή παράσταση. Αντιμετωπίστε το σαν μια εργασία που θα απολαύσετε: δύο τραγούδια αρκούν και τίποτα δεν είναι υποχρεωτικό.

Πού να ακούσετε περισσότερα

Το Museu do Fado στην Alfama διατηρεί ένα διαδικτυακό αρχείο με χιλιάδες ηχογραφήσεις από τις αρχές του 1900 που μπορείτε να αναζητήσετε ανά τραγουδιστή ή ανά τραγούδι, και στην αρχική του σελίδα υπάρχει μια φράση που αποδίδεται στην Amália σχετικά με το φάδο ως συναίσθημα. Για μια πρώτη ζωντανή παράσταση, η παράσταση στο θέατρο του Chiado είναι ένας σύντομος τρόπος να ακούσετε την παράδοση που εκείνη ταξίδεψε στο εξωτερικό.

Διαβάστε στη συνέχεια: Φάντο στη Λισαβόνα για πρώτη φορά