Waar fado begon: Mouraria en Alfama

Een lied van de oude straten

Lonely Planet schrijft dat fado in de 19e eeuw werd geboren in beruchte tascas in het hart van Mouraria, onder zeelieden met verlof, boeren en andere werkende mensen, die hun zorgen wegzongen in geïmproviseerde liederen. Wikipedia traceert het naar de jaren 1820. UNESCO voegt toe dat het breed wordt beoefend door gemeenschappen in Lissabon en traceert de mix van invloeden, van Afro-Braziliaanse muziek tot plattelandstradities.

Van tavern naar casa de fado

Het einde van de negentiende eeuw stuwde het genre naar iets verfijnders, met de Portugese gitaar als standaardinstrument. Lonely Planet zegt dat de groei naar mainstreamstatus gestaag was tot de censuur na de militaire staatsgreep van 1926, die uitmondde in een dictatuur. Fado verloor zijn geïmproviseerde karakter en werd een volledig professionele aangelegenheid, opgevoerd in nieuwe vergunde etablissementen die casas de fado werden genoemd. Die geschiedenis verklaart waarom een fadodiner vandaag aanvoelt zoals het aanvoelt: een professionele bezetting, een vaste volgorde van liederen en een zaal die rond de voorstelling is gebouwd in plaats van andersom.

Drie F's en een lange pauze

De schrijver van Lonely Planet herinnert zich dat Fátima, voetbal en fado de enige door de overheid gesanctioneerde cultuurbronnen waren in de decennia na de staatsgreep van 1926, en dat fado voor sommige luisteraars een propagandamiddel was geworden. Toch verdween het nooit. Na de Anjerrevolutie van 1974 won de vorm langzaam terrein terug, en in de jaren 1990 blaakte een nieuwe generatie fadistas het nieuw leven in, waarbij ze het traditioneel hielden terwijl ze grenzen verlegden.

Fado in de buurten

UNESCO merkt op dat professionals fado zingen op concertpodia en in kleine fadohuizen, terwijl amateurs het zingen in vele grassroots-verenigingen in de oudere buurten van Lissabon. Informeel onderwijs gaat over van oudere, gerespecteerde vertolkers naar jongeren, vaak binnen families. Fado is dus niet alleen een podiumshow: het leeft ook in buurtverenigingen, waar amateurs voor elkaar zingen.

Het Museu do Fado

Het Museu do Fado bevindt zich in Alfama, in een voormalig waterpompstation waarvan de bouw in 1868 begon, volgens Wikipedia. De permanente tentoonstelling toont kunstwerken die verband houden met fado, waaronder het schilderij O Fado van José Malhoa, en voorwerpen uit de geschiedenis van de fado, waaronder bladmuziek en video's. Sinds 2016 herbergt de website een geluidsarchief met duizenden opnames die teruggaan tot het begin van de 1900s. Openingstijden en tickets vindt u op de website van het museum. Een bezoek komt goed tot zijn recht op een andere dag dan een show, wanneer u de tijd hebt om de opnames rustig te beluisteren.

Manieren om vandaag fado te horen

De schrijver van Lonely Planet noemt fadohuizen in Alfama, concertreeksen op bijzondere locaties, een tuinconcert bij het huismuseum van Amália Rodrigues en een straatfestival in Alfama. Een korte zitplaatsshow in Chiado is een andere optie. Kies op basis van wat u belangrijk vindt: een lang diner, een kleine zaal, een concert of een uur. Wat u ook kiest, de etiquette is dezelfde: blijf stil tijdens het zingen en applaudisseer aan het einde. Lonely Planet waarschuwt dat sommige ooit gerenommeerde locaties verworden zijn tot te dure toeristenvalstrikken, dus lees recente beoordelingen voordat u ergens boekt waar fado met diner wordt verkocht.

Lees verder: Fado in Chiado-show: wat je moet boeken